* Een journalist verzamelt feiten over recente gebeurtenissen van algemeen belang en onderzoekt of analyseert die en maakt daarvan meestal een verslag dat hij publiceert in een actueel (nieuws)medium. Dat wordt journalistiek genoemd (van het Frans journal, wat dagboek of later dagblad betekent). *

Oke, dus recente gebeurtenissen van algemeen belang zijn gangbaar. Dat moet dat in een medium geplaatst worden. Laten we dat eens naast een bedrijfsjournalist leggen. Die publiceert weliswaar (meestal in bedrijfsbladen), maar zijn dat recente gebeurtenissen van algemeen belang? Daarover valt te twisten.

Laat ik als voorbeeld Piet maar eens nemen. Piet werkt fictief voor een bedrijfsblad van een supermarkt: het Winkelwagentje.
Hij schrijft zijn stukken over ontwikkelingen binnen de sector. Die ontwikkelingen moeten betrekking hebben op de supermarktsector (pracht van een woord). Dat kan dus gaan over prijsstijgingen, over producten, over marktonderzoek, over personeel, over geld, over nieuwe technieken en trends. Dat is dus heel erg breed. Maar Piet moet dat allemaal in de gaten houden. Hij is immers verantwoordelijk voor een groot stuk PR van het bedrijf, de supermarkt.

Ervanuitgaande dat alle medewerkers van de supermarkt het Winkelwagentje lezen, is Piet’s bijdrage dus van groot belang. Immers, je schrijft iets over het dagelijkse reilen en zeilen binnen een bedrijf waarin jouw doelgroep werkt. Dat is dus anders dan bijvoorbeeld een krant. Daar is de doelgroep breed en die houdt zich niet met alles in de samenleving bezig. De doelgroep van het Winkelwagentje is echter dagelijks bezig met dat wat in jouw blad staat. Tenminste, als je het goed doet.
Voor de maatschappij is het misschien niet zo van belang. Een hypermodern nieuw kassasysteem is wel leuk, maar niet voor iedereen. Daar is dus geen algemeen belang gediend. Het is dus sterk afhankelijk van de doelgroep. Voor hen moet je schrijven wat van belang is.

En dat is nu net het interessante aan bedrijfsjournalistiek. Die diversiteit die groot moet zijn, maar die niet weg moet fietsen van dat waar het over moet gaan. Het bedrijf, de ontwikkelingen de trends, etcetera.
Maar hoe werkt een bedrijfsjournalist dan? Volgens Wikipedia is hij het volgende:

* Een bedrijfsjournalist is een journalist die werkzaam is in dienst van een organisatie en diens doelstellingen actief ondersteunt, of als zelfstandige of in dienst van een bureau werkt voor een organisatie of bedrijf. Belangrijke eigenschappen: journalistieke vaardigheden en attitudes verbonden aan communicatie-attitudes als zakelijk inzicht, organisatiesensitiviteit en commercieel gevoel. In vergelijking met bijvoorbeeld de krantenjournalist beheerst de bedrijfsjournalist meer media. Hij heeft meer taken en verantwoordelijkheden; naast uitvoering ook ontwikkeling en productie. Hij overlegt met bijvoorbeeld vormgevers en drukkers. *

Aha. Een bedrijfsjournalist is dus wel anders dan een krantenjournalist. Blij dat Wikipedia en ik op dezelfde lijn zitten. Vooral op het gebied van ontwikkeling en productie is een bedrijfsjournalist meer dan een krantenjournalist. Die laatste concentreert zich op het schrijven van een stuk. Simpel. De bedrijfsjournalist moet dat ook, maar is daarnaast volop bezig met presentatie en vormgeving. Hoe gaat de lezer mijn stuk lezen? Wat kan ik doen om het interessanter te maken?
Dat is wel een aardige verdieping. En het gaat ook verder dan alleen journalist zijn. De creativiteit komt er veel meer bij kijken.

Komen we bij de crux van mijn verhaal. Probleem is in mijn ogen dat bedrijfsjournalisten iets teveel hangen aan de term journalist. Eigenlijk zijn ze vormgever en schrijver ineen. Maar ze schrijven wel over actuele ontwikkelingen. Dat laatste maakt het nu juist zo lastig. Dat kwalificeert ze namelijk wel als journalist. Maar een journalist is ook onafhankelijk. En of een bedrijfsjournalist dat kan zijn, is maar zeer de vraag. Want zeg nu zelf. Piet schrijft in het Winkelwagentje dat alle supermarktmanagers klootzakken zijn. Denk je dan dat Piet nog lang voor zijn befaamde blad schrijft? Ik niet. En dat kan dus niet. Een journalist moet kunnen publiceren wat hij wilt. En dat kan in opdracht van een bedrijf natuurlijk niet. Al zeggen de bedrijven dat ze dat wel graag willen.
Zelf werk ik bij Holland Casino en zie ik in het bedrijfsblad elke keer een column van de bestuursvoorzitter.
Het zou me zeer verbazen wanneer die fel bekritiseerd wordt in hetzelfde blad. En hoe je het ook wendt of keert, dat zal altijd zo blijven.

Belangenverstrengeling dus. Zeker een probleem met betrekking tot bedrijfsjournalistiek. Maar het werk van een bejo-er is wel degelijk van belang. De bladen zijn dikwijls goed en mooi gemaakt. Daar is niets mis mee. Misschien moeten we dus gewoon het vak van bedrijfsjournalist omarmen en verder niet moeilijk doen over de term. Dan schrijven mensen als Piet gewoon verder en kan het Winkelwagentje mensen nog jaren voorzien van mooie verhalen.

Al snel werd het me echter duidelijk. Een bedrijfsjournalist is een duizendpoot. Hij moet overal iets vanaf weten. Binnen de sector of branche waar hij voor schrijft moet hij de ontwikkelingen en trends op de voet volgen. Gelukkig werd dat mij en mijn groepje al snel duidelijk.

We moesten een branche kiezen. Dat doe je natuurlijk pas als je een Branche-analyse hebt gemaakt. Daarvoor heb je natuurlijk ook een plan van aanpak nodig. Vervolgens moesten we die analyse en ons verdere plan presenteren. Dat hebben we gedaan aan de hand van een mooie Powerpointpresentatie.
Het hoogtepunt van ons eerste moduul was toch wel het maken van een uitzending a la RTL Boulevard. Die uitzending gaat over ontwikkelingen binnen de filmbranche, aangezien we die gekozen hebben. Ons hele groepje heeft er aan meegewerkt. Zelf heb ik een camera bediend en de montage van het filmpje verzorgd. Het eindresultaat zie je hier:

We kozen na enkele weken om aan de slag te gaan met het concept van een blad voor videotheken. We hadden namelijk al gekozen voor de entertainmentbranche, die zagen we namelijk allemaal wel zitten. Alleen was en is die erg breed. Hoe dus verder? We besloten te kijken naar trends en ontwikkelingen. In het kader hiervan heb ik mijn bijdrage geleverd door de kermisbranche te onderzoeken. Diverse bladen heb ik doorgenomen en ik heb bekeken wat daarin de trends waren op kermisgebied. Zo heeft onze hele groep een eigen aspect belicht en zijn we uitgekomen bij films.

Alleen bestaat er al zoveel op het gebied van film en bioscoop. Er zijn voldoende bladen zoals de Preview of de Filmkrant. Wij wilden daar dus niets meer mee doen. We hebben ons in plaats daarvan gericht op een blad dat in de videotheek kan komen te liggen. Een blad dat zich richt op de huurder van films. Waarom huurt hij of zij? Waarom niet downloaden? Is het allemaal wel betaalbaar? Welk soort films zijn leuk? Wat inspireerde de filmmaken? Kortom: genoeg aspecten om een mooi blad over te maken. Zowel persoonlijk als kijkend naar de filmbranche.

Tijdens dit proces hebben we gebrainstormd om een naam voor het blad te vinden. Foto’s van dit proces zie je hieronder:

Na een lange vergadering over de nieuwe naam werd er gestemd. De meeste stemmen gingen naar Take. Dat wordt dus de naam van ons blad. En zo zijn we dus bij het heden. We gaan nu als groep vol aan de slag om ons blad tot een succes te maken. Updates zullen hier verschijnen, dus check deze site regelmatig voor updates!

Hij deed deze uitspraak die, niet geheel toevallig, de tagline vormt van dit weblog.

“Ook bedrijfsjournalisten schrijven om gelezen te worden.”

Maar nee, misschien ligt het toch iets genuanceerder dan dat. Als bedrijfsjournalist wordt namelijk van je verwacht dat je altijd op de hoogte bent, en veel belangrijker nog, blijft van wat er speelt binnen de sector waar jij voor schrijft. Neem nu de mediasector. De opkomst van Twitter en social media als geheel was een grote ontwikkeling. Voor werknemers binnen de mediasector is het dan ook belangrijk te weten wat Twitter is, wat je ermee kunt en hoe je het kunt gebruiken. Een bedrijfsjournalist moet die informatie dan in pacht hebben en er alles over kunnen schrijven. Dat vereist snelle, goede research. En natuurlijk wordt ook verwacht dat  een bedrijfsjournalist een vlotte manier van schrijven heeft en behoorlijk creatief is. Dat zijn wel even wat eisen.

Ik was zelf ook zeer sceptisch over het beroep van bedrijfsjournalist. En ergens ben ik dat nog steeds. Hoe rijmt journalistieke onafhankelijkheid met het werken in opdracht van een bedrijf? Dr. Suzanne de Bakker van de Radbout Universiteit Nijmegen deed twee onderzoeken naar bedrijfsjournalistiek als vakgebied. Want is het we een vakgebied, of meer een term die wellicht wat overdreven is. Is bedrijfsjournalistiek eigenlijk wel te vergelijken met echte journalistiek? Ik zal aan de hand van een analyse daarop ingaan in mijn journalistieke stuk: Geschrijf in Bedrijf.

Ik vind afrondend wel dat beroepsjournalisten nodig zijn. Niet voor niets werken er ongeveer 8000 bedrijfsjournalisten in ons lans en is er jaarlijks behoefte aan 400 beginnende bedrijfsjournalisten, zo zegt communicatiebelangenorganisatie Logeion.

Als bedrijfsjournalist bekijk je een sector of branche met een loep en weet je wat er speelt. Hoe moeilijk dat is, kan alleen een bedrijfsjournalist je vertellen.

In onderstaand filmpje van communicatiebureau Leene.txt zie je verschillende aspecten van bedrijfsjournalistiek. Mensen interviewen, reportages maken, foto’s knippen, verhalen uitpluizen. Het komt allemaal in razend tempo voorbij.